Do grona os\u00f3b zaanga\u017cowanych w dzia\u0142alno\u015b\u0107 patriotyczn\u0105 nale\u017ca\u0142 o. Hilary Pracz-Praczy\u0144ski. Wsp\u00f3\u0142bracia z naszej prowincji uczestniczyli w dzia\u0142alno\u015bci patriotycznej w czasie II wojny \u015bwiatowej. Trudno jest do ko\u0144ca udokumentowa\u0107 dzieje tych dzia\u0142a\u0144, gdy\u017c obj\u0119te one by\u0142y zasadami konspiracyjnymi.<\/p>\n
O. Hilary Pracz urodzi\u0142 si\u0119 8 lipca 1900 roku w Trzebieni ko\u0142o Magnuszewa. Rodzicami jego byli Jan Pracz i Maria Paciorek. W okresie powojennym pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 dwucz\u0142onowym nazwiskiem Pracz-Praczy\u0144ski. Na chrzcie otrzyma\u0142 imi\u0119 Boles\u0142aw. Ojciec jego by\u0142 koniuszym w maj\u0105tku hrabiego Zamojskiego. Dzi\u0119ki tej protekcji i pomocy finansowej ucz\u0119szcza\u0142 do gimnazjum w Sandomierzu, a potem w Warszawie. Dalsze wykszta\u0142cenie odebra\u0142 we Lwowie, gdzie kontynuowa\u0142 nauk\u0119 w gimnazjum przebywaj\u0105c w internacie franciszka\u0144skim. Dnia 27 pa\u017adziernika 1919 roku wst\u0105pi\u0142 do Zakonu OO. Franciszkan\u00f3w rozpoczynaj\u0105c nowicjat. Podczas ob\u0142\u00f3czyn otrzyma\u0142 imi\u0119 Hilary. Po pierwszych \u015blubach zakonnych 28 pa\u017adziernika 1920 roku kontynuowa\u0142 nauk\u0119 w gimnazjum we Lwowie. Po zako\u0144czeniu szko\u0142y \u015bredniej rozpocz\u0105\u0142 studia filozoficzno-teologiczne w Krakowie. Wy\u015bwi\u0119cony zosta\u0142 na kap\u0142ana 11 marca 1928 roku w Krakowie. Po \u015bwi\u0119ceniach kap\u0142a\u0144skich pracowa\u0142 w Sanoku (1929-33), Gnie\u017anie (1933-34), Hory\u0144cu (1934-38) i Wilnie (1938-39). W kwietniu 1939 roku zosta\u0142 wyznaczany na gwardiana klasztoru w Iwie\u0144cu, gdzie by\u0142 jednocze\u015bnie proboszczem parafii przekazanej zakonowi.<\/p>\n
Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej pozosta\u0142 w Iwie\u0144cu. W tym okresie praca duszpasterska by\u0142a szczeg\u00f3lnie trudna i niebezpieczna. Tereny te w 60% zamieszkiwali Polacy mocno osadzeni w tradycjach patriotycznych. Po bolszewickiej agresji we wrze\u015bniu 1939 roku, a nast\u0119pnie pod okupacj\u0105 niemieck\u0105 nieustannie trwali w walce o przetrwanie.<\/p>\n
W pocz\u0105tkach 1943 roku powstaje na tym terenie oddzia\u0142 partyzancki, kt\u00f3ry by\u0142 zacz\u0105tkiem Zgrupowania Sto\u0142pecko-Nalibockiego AK, podejmuj\u0105cego walk\u0119 z niemieckim okupantem. W dniu 19 czerwca 1943 roku 50-osobowy oddzia\u0142 AK zaatakowa\u0142 miasteczko Iwieniec, rozbijaj\u0105c niemieckie umocnienia, koszary niemieckiej kompanii lotniczej, posterunek bia\u0142oruskiej policji i radiostacj\u0119.<\/p>\n
Cztery dni p\u00f3\u017aniej, przyby\u0142e z Mi\u0144ska Litewskiego oddzia\u0142y niemieckie i bia\u0142oruskiej SD wzi\u0119\u0142y na mieszka\u0144cach srogi odwet, morduj\u0105c ok. 150 os\u00f3b, a jeszcze wi\u0119cej wywo\u017c\u0105c na roboty do Niemiec. Represje dotkn\u0119\u0142y tak\u017ce miejscowy klasztor franciszkan\u00f3w, kt\u00f3ry zosta\u0142 przej\u0119ty przez Niemc\u00f3w. O. Hilary zosta\u0142 ostrze\u017cony w por\u0119 i ukrywa\u0142 si\u0119 pod Wo\u0142m\u0105 przed Niemcami, jak i przed sowieck\u0105 partyzantk\u0105. Realizowa\u0142a ona bowiem w tym czasie ju\u017c wydany w Moskwie rozkaz likwidacji polskich oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich.<\/p>\n
Odkryty przypadkowo przez chor\u0105\u017cego Zdzis\u0142awa Nurkiewicza pseudonim \u201eNoc\u201d, przysta\u0142 do oddzia\u0142u porucznika \u201eG\u00f3ry\u201d, zostaj\u0105c jego kapelanem i przyjmuj\u0105c pseudonim \u201eGwardian\u201d. Od tej chwili regularnie wype\u0142nia\u0142 swe obowi\u0105zki partyzanckiego kapelana, a tak\u017ce s\u0142u\u017cy\u0142 ludno\u015bci w okolicznych wsiach. Jedna z mszy \u015bw. na rozpocz\u0119cie 1944 roku omal nie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 tragedi\u0105, gdy odzia\u0142 zgromadzony w ko\u015bciele we wsi Starzynki zosta\u0142 zaskoczony podst\u0119pn\u0105 napa\u015bci\u0105 sowieckiej partyzantki. Na szcz\u0119\u015bcie posterunki ubezpieczenia w por\u0119 otworzy\u0142y ogie\u0144, a oddzia\u0142y wydostawszy si\u0119 z ko\u015bcio\u0142a, skutecznie pogoni\u0142y Sowiet\u00f3w.<\/p>\n
Kilkudziesi\u0119cioosobowemu oddzia\u0142owi porucznika \u201eG\u00f3ry\u201d uda\u0142o si\u0119 wymkn\u0105\u0107 sowieckiej partyzantce i utrzyma\u0107 w Puszczy Nalibockiej mimo, \u017ce musieli walczy\u0107 z dwoma wrogami. Oddzia\u0142 ten by\u0142 jedyn\u0105 ochron\u0105 miejscowej ludno\u015bci przed grabie\u017c\u0105 i mordami, jakich dopuszczali si\u0119 okupanci, sowiecka partyzantka i r\u00f3\u017cne lu\u017ane bandy.<\/p>\n
Gdy w czerwcu 1944 roku zbli\u017cy\u0142 si\u0119 front, podj\u0119to decyzj\u0119 o wymarszu w kierunku Warszawy. Pokonuj\u0105c tereny zaj\u0119te przez Niemc\u00f3w, oddzia\u0142 w sile ok. 900 \u017co\u0142nierzy dotar\u0142 24 lipca 1944 roku do Dziekanowa Polskiego, a dwa dni p\u00f3\u017aniej przeszed\u0142 do Puszczy Kampinoskiej, staj\u0105c si\u0119 trzonem Grupy Kampinos \u2013 \u201ePu\u0142ku Palmiry-M\u0142ociny\u201d. Od tej chwili wsie Krogulec i Ki\u015bcienne sta\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnym terenem pos\u0142ugi kapelana o. Hilarego w\u015br\u00f3d \u201eDoliniak\u00f3w\u201d i miejscowej ludno\u015bci w s\u0105siednich Wierszach.<\/p>\n
O. Hilary by\u0142 zawsze ze \u201eswoimi\u201d \u017co\u0142nierzami, r\u00f3wnie\u017c z tymi na wysuni\u0119tych plac\u00f3wkach, spe\u0142niaj\u0105c nie tylko swe pos\u0142ugi kap\u0142a\u0144skie, ale nierzadko bywa\u0142 w ogniu walk, jako prosty \u017co\u0142nierz. Dnia 27 wrze\u015bnia 1944 roku zosta\u0142y zbombardowane wioski stanowi\u0105ce baz\u0119 oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich, a si\u0142y niemieckie pod dow\u00f3dztwem gen. Bernhardta rozpocz\u0119\u0142y realizacj\u0119 akcji \u201eSpadaj\u0105ca Gwiazda\u201d maj\u0105cej na celu oczyszczenie Puszczy z partyzant\u00f3w.<\/p>\n
W tej sytuacji zarz\u0105dzono wymarsz oddzia\u0142\u00f3w w kierunku Puszczy \u015awi\u0119tokrzyskiej. D\u0142uga kolumna, licz\u0105ca ok. 2000 partyzant\u00f3w oraz ok. 300 woz\u00f3w wyruszy\u0142a w nocy przez b\u0142ota \u201ePo\u017cary\u201d na Korfowe i dalej na Jaktor\u00f3w, gdzie stoczono ostatni\u0105 walk\u0119, a Grupa Kampinos przesta\u0142a istnie\u0107. Resztki oddzia\u0142\u00f3w przedziera\u0142y si\u0119 w kilku kierunkach i wed\u0142ug relacji o. Hilarego by\u0142y to jego najgorsze chwile, jakie prze\u017cy\u0142 w czasie okupacji.<\/p>\n
Po rozbiciu oddzia\u0142u i wielu trudach, pod koniec 1944 roku dotar\u0142 do klasztoru franciszkan\u00f3w w Radomsku, gdzie zasta\u0142 go koniec okupacji niemieckiej. St\u0105d skierowany zosta\u0142 do miejscowo\u015bci Zbrach\u00f3w w diecezji w\u0142oc\u0142awskiej, a 14 kwietnia 1945 roku prowincja\u0142 wys\u0142a\u0142 o. Hilarego do Torunia celem odzyskania utraconego po reformacji pofranciszka\u0144skiego ko\u015bcio\u0142a Naj\u015bwi\u0119tszej Panny Marii. Gdy starania te nie da\u0142y rezultatu, zosta\u0142 skierowany na p\u00f3\u0142noc i jako prze\u0142o\u017cony misji franciszka\u0144skiej obsadzi\u0142 swymi wsp\u00f3\u0142bra\u0107mi m.in. Gardej\u0119, I\u0142aw\u0119, Kwidzyn, Elbl\u0105g, Mor\u0105g, Prabuty, Susz oraz Nowy Dw\u00f3r Gda\u0144ski w diecezji warmi\u0144skiej. W dniu 9 lipca 1945 roku o. Praczy\u0144ski obj\u0105\u0142 administracj\u0119 wszystkich ko\u015bcio\u0142\u00f3w w Elbl\u0105gu, przej\u0105\u0142 w posiadanie ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Paw\u0142a i \u015bw. Miko\u0142aja, a w listopadzie ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Wojciecha, zostaj\u0105c proboszczem tej\u017ce parafii. Dnia 22 pa\u017adziernika 1950 roku o. Hilary wyjecha\u0142 do Warszawy, aby udzieli\u0107 \u015blubu swojej siostrzenicy i tam zosta\u0142 aresztowany pod zarzutem siania wrogiej propagandy.<\/p>\n
Po sfingowanym procesie zosta\u0142 skazany na trzy lata wi\u0119zienia. Dnia 5 lutego 1953 roku wr\u00f3ci\u0142 ponownie do Elbl\u0105ga. Jednak dnia 12 grudnia 1956 roku opu\u015bci\u0142 to miasto przenosz\u0105c si\u0119 do klasztoru w \u0141agiewnikach. Przebywa\u0142 tam pracuj\u0105c duszpastersko w latach 1956-1967. Kolejnym miejscem pracy duszpasterskiej jest klasztor w Nieszawie, gdzie po ci\u0119\u017ckiej chorobie zmar\u0142 dnia 5 lutego 1970 roku. Pochowany zosta\u0142 zgodnie z \u017cyczeniem na cmentarzu br\u00f3dnowskim w Warszawie w mogile swej matki.<\/p>\n
Przez ca\u0142e \u017cycie o. Hilary tak jak potrafi\u0142 stara\u0142 si\u0119 by\u0107 dyspozycyjny dla Ko\u015bcio\u0142a i Ojczyzny. Jako kap\u0142an i zakonnik s\u0142u\u017cy\u0142 na r\u00f3\u017cnych odcinkach pracy duszpasterskiej. Gdy jednak przyszed\u0142 czas walki o wolno\u015b\u0107 Ojczyzny nie zawaha\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c tam zaanga\u017cowa\u0107 swych si\u0142 i nara\u017ca\u0107 swoje \u017cycie. Poni\u00f3s\u0142 za to srog\u0105 kar\u0119 sp\u0119dzaj\u0105c trzy lata w wi\u0119zieniu skazany przez zbrodniczy system. Posta\u0107 o. Hilarego Pracz-Praczy\u0144skiego powinna pozosta\u0107 w \u015bwiadomo\u015bci naszych wsp\u00f3\u0142bracia jako ofiarnego kap\u0142ana i patrioty.<\/p>\n
Rafa\u0142 Kwiatkowski OFMConv<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Do grona os\u00f3b zaanga\u017cowanych w dzia\u0142alno\u015b\u0107 patriotyczn\u0105 nale\u017ca\u0142 o. Hilary Pracz-Praczy\u0144ski. Wsp\u00f3\u0142bracia z naszej prowincji uczestniczyli w dzia\u0142alno\u015bci patriotycznej w czasie II wojny \u015bwiatowej. Trudno jest do ko\u0144ca udokumentowa\u0107 dzieje tych dzia\u0142a\u0144, gdy\u017c obj\u0119te one by\u0142y zasadami konspiracyjnymi. O. Hilary Pracz urodzi\u0142 si\u0119 8 lipca 1900 roku w Trzebieni ko\u0142o Magnuszewa. Rodzicami jego byli Jan […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5766,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"class_list":["post-5765","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-z-historii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5765","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5765"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5765\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5766"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5765"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5765"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5765"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}