{"id":3564,"date":"2015-12-31T15:40:20","date_gmt":"2015-12-31T14:40:20","guid":{"rendered":"http:\/\/serwer1310789.home.pl\/prowincja\/?page_id=3564"},"modified":"2015-12-31T15:43:53","modified_gmt":"2015-12-31T14:43:53","slug":"duchowosc-zakonu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/?page_id=3564","title":{"rendered":"Duchowo\u015b\u0107 Zakonu"},"content":{"rendered":"<div   data-size='entry_without_sidebar'  data-lightbox_size='large'  data-animation='fade'  data-conditional_play=''  data-ids='3567'  data-video_counter='0'  data-autoplay='true'  data-bg_slider='false'  data-slide_height=''  data-handle='av_slideshow'  data-interval='5'  data-class=' avia-builder-el-0  el_before_av_one_full  avia-builder-el-first  '  data-el_id=''  data-css_id=''  data-scroll_down=''  data-control_layout='av-control-hidden'  data-custom_markup=''  data-perma_caption=''  data-autoplay_stopper=''  data-image_attachment=''  data-min_height='0px'  data-lazy_loading='disabled'  data-default-height='34.95867768595'  class='avia-slideshow avia-slideshow-1  av-control-hidden av-default-height-applied avia-slideshow-entry_without_sidebar av_slideshow  avia-builder-el-0  el_before_av_one_full  avia-builder-el-first   avia-fade-slider '  itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><ul class='avia-slideshow-inner ' style='padding-bottom: 34.95867768595%;' ><li  class=' av-single-slide slide-1 ' ><div data-rel='slideshow-1' class='avia-slide-wrap '   ><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-3567 avia-img-lazy-loading-not-3567\"  src=\"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/P8103292-1210x423.jpg\" width=\"1210\" height=\"423\" title='P8103292' alt=''  itemprop=\"thumbnailUrl\"   \/><\/div><\/li><\/ul><\/div>\n<div class=\"flex_column av_one_full  av-animated-generic bottom-to-top  flex_column_div av-zero-column-padding first  avia-builder-el-1  el_after_av_slideshow  el_before_av_one_full  \" style='margin-top:0px; margin-bottom:-50px; border-radius:0px; '><p><div  style='padding-bottom:0px; ' class='av-special-heading av-special-heading-h2  blockquote modern-quote  avia-builder-el-2  el_before_av_hr  avia-builder-el-first  '><h2 class='av-special-heading-tag '  itemprop=\"headline\"  >Duchowo\u015b\u0107 Zakonu<\/h2><div class='special-heading-border'><div class='special-heading-inner-border' ><\/div><\/div><\/div><br \/>\n<div  style=' margin-top:10px; margin-bottom:10px;'  class='hr hr-custom hr-left hr-icon-no   avia-builder-el-3  el_after_av_heading  avia-builder-el-last '><span class='hr-inner  inner-border-av-border-fat' style=' width:50px; border-color:#efbb20;' ><span class='hr-inner-style'><\/span><\/span><\/div><\/p><\/div>\n<div class=\"flex_column av_one_full  av-animated-generic bottom-to-top  flex_column_div av-zero-column-padding first  avia-builder-el-4  el_after_av_one_full  el_before_av_one_full  column-top-margin\" style='border-radius:0px; '><section class=\"av_textblock_section \"  itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/CreativeWork\" ><div class='avia_textblock  '   itemprop=\"text\" ><p>Wyb\u00f3r \u017cycia Ewangeli\u0105 sine glossa (bez zniekszta\u0142caj\u0105cych wyja\u015bnie\u0144), w ub\u00f3stwie i pokorze, kt\u00f3rego dokona\u0142 Franciszek i zaproponowa\u0142 swoim braciom, przejawi\u0142 si\u0119 jako droga i szko\u0142a \u015bwi\u0119to\u015bci dla braci i wiernych, inspiruj\u0105cych si\u0119 tym idea\u0142em.<\/p>\n<p>Cechy wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ce: \u015aw. Franciszek w swojej Regule proponuje idea\u0142 \u017cycia, polegaj\u0105cy na na\u015bladowaniu Chrystusa w ub\u00f3stwie i pokorze, zgodnie z Ewangeli\u0105. Idea\u0142 ten realizuje ka\u017cdy brat, zobowi\u0105zuj\u0105c si\u0119 do \u017cycia w braterstwie i ma\u0142o\u015bci (minoritas) wesp\u00f3\u0142 z bra\u0107mi, zjednoczonymi tym samym powo\u0142aniem i z wszystkimi lud\u017ami. Jest to jednak tak\u017ce idea\u0142 braterstwa z ca\u0142ym stworzeniem, pod ojcowsk\u0105 Bo\u017c\u0105 opiek\u0105. Franciszek doszed\u0142 do spotkania z Chrystusem ubogim i ukrzy\u017cowanym poprzez spotkanie z cierpi\u0105cym, tr\u0119dowatym, cz\u0142owiekiem. I to w\u0142a\u015bnie Chrystus-brat doprowadzi\u0142 go do odkrycia Boga jako najwy\u017cszego dobra, \u017ar\u00f3d\u0142a wszelkiego dobra, Boga, kt\u00f3ry objawia si\u0119 jako Mi\u0142o\u015b\u0107, w ustawicznym dawaniu siebie ludziom. Tr\u00f3jca \u015awi\u0119ta jest wielk\u0105 tajemnic\u0105 tej niestworzonej Mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra stwarza, zbawia, u\u015bwi\u0119ca. W\u0142a\u015bnie dlatego modlitwa Franciszka jest prawie wy\u0142\u0105cznie modlitw\u0105 uwielbienia, dzi\u0119kczynienia, wychwalania Boga Najwy\u017cszego, kt\u00f3rego dobro\u0107 ubogaca ka\u017cde stworzenie. Jedyn\u0105 wa\u017cn\u0105 rzecz\u0105 jest s\u0142u\u017cy\u0107 Mu z czystym umys\u0142em i czystym sercem, okazuj\u0105c pe\u0142ne pos\u0142usze\u0144stwo Duchowi Pa\u0144skiemu i Jego \u015bwi\u0119temu dzia\u0142aniu, nie b\u0119d\u0105c niewolnikiem litery, kt\u00f3ra zabija, ale okazuj\u0105c poj\u0119tno\u015b\u0107 wobec Ducha \u015awi\u0119tego, kt\u00f3ry daje \u017cycie. Franciszka\u0144ski zryw ku Bogu charakteryzuje si\u0119 spontaniczno\u015bci\u0105 i wolno\u015bci\u0105 ducha.<\/p>\n<\/div><\/section><\/div>\n<div class=\"flex_column av_one_full  av-animated-generic bottom-to-top  flex_column_div av-zero-column-padding first  avia-builder-el-6  el_after_av_one_full  avia-builder-el-last  column-top-margin\" style='border-radius:0px; '><div  class=\"togglecontainer   toggle_close_all  avia-builder-el-7  avia-builder-el-no-sibling \" >\n<section class=\"av_toggle_section\"  itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/CreativeWork\"  >    <div role=\"tablist\" class=\"single_toggle\" data-tags=\"{Wszystko} \"  >        <p data-fake-id=\"#toggle-id-1\" class=\"toggler activeTitle\"  itemprop=\"headline\"    role=\"tab\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"toggle-id-1\">Chrystocentryzm<span class=\"toggle_icon\" >        <span class=\"vert_icon\"><\/span><span class=\"hor_icon\"><\/span><\/span><\/p>        <div id=\"toggle-id-1\" class=\"toggle_wrap active_tc\"  style='display:block;'>            <div class=\"toggle_content invers-color \"  itemprop=\"text\"   ><p>Chrystocentryzm jest cech\u0105 charakterystyczn\u0105 ca\u0142ej \u015bredniowiecznej duchowo\u015bci, zw\u0142aszcza od \u015bw. Bernarda poczynaj\u0105c. Jednak\u017ce we franciszka\u0144skim ideale \u015bwi\u0119to\u015bci, Chrystus-brat staje si\u0119 przedmiotem kontemplacji uczuciowej, towarzyszem, z kt\u00f3rym dzieli si\u0119 ub\u00f3stwo, upokorzenie, rado\u015b\u0107 i cierpienie, zw\u0142aszcza wynikaj\u0105ce z M\u0119ki krzy\u017cowej. To itinerarium (droga) wst\u0119powania ku Bogu ma charakter bardzo mistyczny, naznaczony mi\u0142o\u015bci\u0105, nie ma w nim miejsca na metodyczn\u0105 i r\u00f3\u017cnorodn\u0105 ascez\u0119, ale chodzi o expropriatio (wyw\u0142aszczenie) z siebie samego, o oderwanie, kt\u00f3re wyzwala, a kt\u00f3re jest owocem decyzji o pokucie i nawr\u00f3ceniu. Taka postawa jest przekazywana, jakby dziedziczona, ze \u015bwi\u0119tego na \u015bwi\u0119tego w ca\u0142ym franciszkanizmie. Nale\u017cy jednak przyzna\u0107, \u017ce w systematyce duchowo\u015bci franciszka\u0144skiej, nakre\u015blonej przede wszystkim przez \u015bw. Bonawentur\u0119, jest pewnego rodzaju matryca intelektualna, kt\u00f3ra pozwala nam m\u00f3wi\u0107, cho\u0107 niezbyt \u015bci\u015ble, o szkole franciszka\u0144skiej; matryca ta stanowi nurt augustynia\u0144ski i plato\u0144ski, kt\u00f3ry dotar\u0142 poprzez Anzelma i szko\u0142\u0119 \u015bw. Wiktora do Aleksandra z Hales i do Doktora Serafickiego (\u015bw. Bonawentury).<\/p>\n<p>W tym duchowym klimacie ukszta\u0142towa\u0142y si\u0119 do\u015bwiadczalne i afektywne wymogi duchowo\u015bci franciszka\u0144skiej. Przewaga mi\u0142o\u015bci, jako pobudki i mocy, jako gwarancji cz\u0142owiecze\u0144stwa. To wszystko sprawi\u0142o, \u017ce ca\u0142emu franciszkanizmowi przypisano okre\u015blenie seraficki. Z mi\u0142o\u015bci\u0105 zwi\u0105zane s\u0105 cnoty zdecydowanie ewangeliczne: pokora, prostota, zdanie si\u0119 na Bo\u017c\u0105 opatrzno\u015b\u0107, rado\u015b\u0107, optymizm \u017cyciowy. Usuwaj\u0105 one niebezpiecze\u0144stwo subiektywizmu, kt\u00f3ry wi\u0105\u017ce si\u0119 z ka\u017cd\u0105 duchowo\u015bci\u0105 opart\u0105 na osobistym do\u015bwiadczeniu mistycznym. Autentyczny duch franciszka\u0144ski jawi si\u0119 zawsze g\u0142\u0119boko wcielony w rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n            <\/div>        <\/div>    <\/div><\/section>\n<section class=\"av_toggle_section\"  itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/CreativeWork\"  >    <div role=\"tablist\" class=\"single_toggle\" data-tags=\"{Wszystko} \"  >        <p data-fake-id=\"#toggle-id-2\" class=\"toggler \"  itemprop=\"headline\"    role=\"tab\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"toggle-id-2\">Mistrzowie duchowo\u015bci<span class=\"toggle_icon\" >        <span class=\"vert_icon\"><\/span><span class=\"hor_icon\"><\/span><\/span><\/p>        <div id=\"toggle-id-2\" class=\"toggle_wrap \"  >            <div class=\"toggle_content invers-color \"  itemprop=\"text\"   ><p>Pierwszym i najwa\u017cniejszym jest \u015bw. Bonawentura. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce ca\u0142e jego dzie\u0142o zmierza do stworzenia syntezy filozofii z kontemplacj\u0105 jako jednej wiedzy, kt\u00f3r\u0105 jest teologia mistyczna. Mistrzowskim przyk\u0142adem usi\u0142owania stworzenia takiego dzie\u0142a jest Itinerarium mentis in Deum. Jest to jeden z najsubtelniejszych wytwor\u00f3w ludzkiego geniuszu. W\u015br\u00f3d pism o charakterze czysto duchowym wybijaj\u0105 si\u0119: De triplici via lub Incendium amoris, Soliloquium, Lignum vitae, De quinque festivitatibus Puer Iesu, Vitis mystica, De perfectione vitae ad sorores, Collationes de septem donis Spiritus Sancti. Nauka duchowa \u015bw. Bonawentury mo\u017ce by\u0107 streszczona w nast\u0119puj\u0105cych podstawowych punktach: Cz\u0142owiek jest obrazem Boga poprzez naturaln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojej istoty i podobie\u0144stwem poprzez nadnaturaln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojej istoty. Grzech pierworodny przekre\u015bli\u0142 podobie\u0144stwo, a zachowa\u0142 jedynie obraz Boga, chocia\u017c okaleczony i za\u0107miony, jako \u017ce cz\u0142owiek oddali\u0142 si\u0119 od Boga i zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do istot stworzonych. Dlatego \u017cycie duchowe musi zacz\u0105\u0107 si\u0119 od nowego stworzenia (recreatio animae &#8211; odrodzenie duszy). To nowe stworzenie rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 z przyj\u015bciem Chrystusa i polega na wlaniu \u0142aski u\u015bwi\u0119caj\u0105cej, kt\u00f3rej towarzysz\u0105 cnoty wlane (rectificatio animae), \u0142aska sakramentalna (sanatio animae), dary Ducha \u015awi\u0119tego (expeditio animae) i b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa (perfectio animae), w oparciu o wype\u0142nianie Bo\u017cych Przykaza\u0144. Dusza, w ten spos\u00f3b odrodzona, przygotowuje si\u0119 do zjednoczenia z Bogiem. Nasze \u017cycie na ziemi ma by\u0107 antycypacj\u0105 (wyprzedzeniem), pocz\u0105tkiem chwa\u0142y niebieskiej. Tak jak \u017cycie w niebie sk\u0142ada si\u0119 z trzech element\u00f3w, a mianowicie, z doskona\u0142ego posiadania pokoju, doskona\u0142ego ogl\u0105dania prawdy i doskona\u0142ego kosztowania mi\u0142o\u015bci, tak samo \u017cycie duchowe na ziemi musi by\u0107 drog\u0105 prowadz\u0105c\u0105 do odpocznienia w pokoju, do blasku prawdy i cieszenia si\u0119 mi\u0142o\u015bci\u0105. St\u0105d trzy drogi: purgativa (oczyszczaj\u0105ca), illuminativa (o\u015bwiecaj\u0105ca) i unitiva (jednocz\u0105ca); purgatio ad pacem ducit, illuminatio ad veritatem, perfectio ad caritatem (oczyszczenie prowadzi do pokoju, o\u015bwiecenie do prawdy, doskona\u0142o\u015b\u0107 do mi\u0142o\u015bci).<\/p>\n<p>W konsekwencji, dzia\u0142ania duszy s\u0105 uporz\u0105dkowane hierarchicznie, poniewa\u017c umieszczaj\u0105 dusz\u0119 na okre\u015blonym stopniu podobie\u0144stwa do Boga, naprawiaj\u0105c t\u0119 drabin\u0119, kt\u00f3r\u0105 zniszczy\u0142 grzech Adama. Via (droga) jest dla Bonawentury synonimem aktu hierarchicznego lub szeregu akt\u00f3w, poprzez kt\u00f3re dusza osi\u0105ga jeden z konstytutywnych element\u00f3w doskona\u0142o\u015bci: pok\u00f3j, prawd\u0119, mi\u0142o\u015b\u0107. Powinny one znajdowa\u0107 si\u0119 na wszystkich stopniach \u017cycia duchownego, s\u0105 one jak trzy drogi paralelne, tej samej d\u0142ugo\u015bci, od najni\u017cszego stopnia a\u017c do szczyt\u00f3w \u015bwi\u0119to\u015bci. Natomiast trzy stopnie &#8211; pocz\u0105tkuj\u0105cy, post\u0119puj\u0105cy i doskonali &#8211; tak\u017ce wyja\u015bniane przez doktora serafickiego, s\u0105 to trzy kolejne etapy, trzy okresy wiekowe, takie same na ka\u017cdej z trzech dr\u00f3g.<\/p>\n<p>Medytacja albo rozwa\u017canie jest wsp\u00f3lna dla wszystkich trzech dr\u00f3g, jakkolwiek pos\u0142ugiwanie si\u0119 w\u0142adzami duszy jest oddzielne na ka\u017cdej z nich. Modlitwa my\u015blna obejmuje trzy stopnie lub \u0107wiczenia: deploratio miseriae (ubolewanie nad n\u0119dz\u0105 &#8211; via purgativa), imploratio misericordiae (pro\u015bba o mi\u0142osierdzie &#8211; via illuminativa), exhibitio latriae (okazanie chwa\u0142y &#8211; via unitiva). Kontemplacja jest najwa\u017cniejszym \u0107wiczeniem. Mamy tu dwa odr\u0119bne rodzaje: kontemplacja intelektualna, kt\u00f3ra polega na ekstazie inteligencji, do kt\u00f3rej dochodzi si\u0119 poprzez sze\u015b\u0107 kolejnych etap\u00f3w: speculatio Dei, in creaturis et per creaturas, animae in se ipsa et per se ipsam, in ipso Deo et per ipsum Deum. Ta jednak ekstaza nie jest przemieniaj\u0105c\u0105, ale upodabnia dusz\u0119 do Boga; kontemplacja m\u0105dro\u015bciowa, kt\u00f3ra prowadzi do doskona\u0142ej jedno\u015bci z Bogiem poprzez mi\u0142o\u015b\u0107. Odpowiada do\u015bwiadczalnemu poznaniu Boga, smakowaniu s\u0142odyczy Boga. Jest to ekstaza przemieniaj\u0105ca.<\/p>\n<p>Wed\u0142ug \u015awi\u0119tego wszyscy ludzie s\u0105 powo\u0142ani do kontemplacji m\u0105dro\u015bciowej; je\u015bli jej nie osi\u0105gaj\u0105, to przez brak wspania\u0142omy\u015blno\u015bci. Aby si\u0119 ni\u0105 cieszy\u0107 potrzeba nast\u0119puj\u0105cych dyspozycji: oczyszczenie mocy, praktykowanie \u015bcis\u0142ego ub\u00f3stwa, \u017carliwa modlitwa oraz pragnienie wzlot\u00f3w mistycznych. W kontemplacji mistycznej \u015bw. Bonawentura rozr\u00f3\u017cnia r\u00f3\u017cne stopnie lub przejawy: ekstaza woli, rozkoszowanie si\u0119 duchowe, sensacje duchowne, \u015bmier\u0107 mistyczna, ciemno\u015bci \u015bwietliste, porwanie. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce ca\u0142a teologia mistyczna \u015bw. Bonawentury mie\u015bci si\u0119 w koncepcji egzemplaryzmu i illuminacji, tak charakterystycznych dla jego filozofii. Wp\u0142yw \u015bw. Bonawentury tak w jego czasach, jak i w wiekach p\u00f3\u017aniejszych, by\u0142 naprawd\u0119 wielki, zar\u00f3wno wewn\u0105trz Zakonu, jak i poza nim.<\/p>\n<p>Renoma, jak\u0105 si\u0119 cieszy\u0142, sprawi\u0142a, i\u017c przypisano mu wiele dzie\u0142 duchowych, jak na przyk\u0142ad Meditationes vitae Christi, napisane, jak si\u0119 wydaje, przez franciszkanina Jana z Caulibus, na pocz\u0105tku wieku XIV. Medytacje te mia\u0142y wielkie powodzenie w ca\u0142ym chrze\u015bcija\u0144stwie i przyczyni\u0142y si\u0119, jak \u017cadne inne dzie\u0142o, do zbli\u017cenia dusz do Chrystusowego cz\u0142owiecze\u0144stwa. Wyra\u017any jest jego wp\u0142yw na tzw. devotio moderna, na pobo\u017cno\u015b\u0107 ludow\u0105 i na sztuk\u0119.<\/p>\n<p>Wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bw. Bonawenturze by\u0142, ju\u017c cytowany, Dawid z Augusta, kt\u00f3ry napisa\u0142 po niemiecku wiele traktat\u00f3w duchowych. Dzie\u0142em jednak, kt\u00f3re przynios\u0142o mu najwi\u0119cej chwa\u0142y, by\u0142 traktat przeznaczony dla wychowywania nowicjuszy, o kt\u00f3rym ju\u017c wspomnieli\u015bmy. By\u0142a to, przed ukazaniem si\u0119 Na\u015bladowania Chrystusa, jedna z najbardziej poczytnych ksi\u0105\u017cek. Wywar\u0142 on tak\u017ce wielki wp\u0142yw na pisarzy devotio moderna, a wi\u0119c na Tomasza a Kempis, Radewijnsa, Monbaera. R\u00f3wnie wielk\u0105 popularno\u015b\u0107 mia\u0142o: dzie\u0142o Speculum beatae Mariae Virginis (Zwierciad\u0142o B\u0142ogos\u0142awionej Dziewicy Maryi), napisane przez Konrada z Saksonii (+1279), przypisywane przez d\u0142u\u017cszy czas \u015bw. Bonawenturze; Stimulus amoris (Bodziec mi\u0142o\u015bci) Jakuba z Mediolanu, r\u00f3wnie\u017c ono by\u0142o przypisywane \u015bw. Bonawenturze; Meditatio pauperis in solitudine (Medytacja ubogiego na samotno\u015bci), anonimowego autora z wieku XIII, nie wolne od niepokoj\u00f3w w\u0142a\u015bciwych dla spirytualnych.<\/p>\n<p>W tym samym nurcie znajduje si\u0119 Arbor vitae cruxifixae Jesu (Drzewo ukrzy\u017cowanego \u017cycia Jezusa), napisane w roku 1305 przez Ubertino z Casale. Jest to mieszanina danych biograficznych, uniesie\u0144 mistycznych, wzi\u0119tych w wi\u0119kszo\u015bci od \u015bw. Bonawentury i idei Joachima z Fiore, z atakami na papie\u017ca, Ko\u015bci\u00f3\u0142 i Zakon.<\/p>\n<p>Mistyka franciszka\u0144ska, pod koniec wieku XIII, znalaz\u0142a wspania\u0142\u0105 \u017ce\u0144sk\u0105 interpretacj\u0119 u ekstatycznej franciszkanki, Anieli z Foligno (+1309), kt\u00f3ra zgromadzi\u0142a wok\u00f3\u0142 siebie spor\u0105 liczb\u0119 uczni\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych by\u0142 sam Ubertino z Casale, a kt\u00f3rej pisma i do\u015bwiadczenia mistyczne s\u0105 dzi\u015b przedmiotem studi\u00f3w.<\/p>\n<p>W tym samym czasie pisa\u0142 tercjarz, Rajmund Lull z Majorki (+1316). W\u015br\u00f3d licznych jego dzie\u0142 znajduj\u0105 si\u0119 cenne i bardzo oryginalne traktaty duchowne zar\u00f3wno poetyckie, jak i mistyczne. W\u015br\u00f3d najwa\u017cniejszych nale\u017cy wymieni\u0107: Llibre de contemplaci\u00f3 en D\u00e9u, Llibre d&#8217;Amic e Amat, w\u0142\u0105czon\u0105 do wi\u0119kszego dzie\u0142a, Blanquerna. W wieku XIV, wieku dekadencji, autorzy pisz\u0105cy na tematy duchowne s\u0105 nieliczni i ma\u0142o znacz\u0105cy. W Katalonii, pod koniec wieku, jest znany Franciszek Eiximenis (+ 1409), propagator obserwancji, kt\u00f3rego traktat Tractat de contemplaci\u00f3, w\u0142\u0105czony w jego dzie\u0142o Scala Dei, ma wielkie znaczenie ze wzgl\u0119du na uj\u0119cie modlitwy my\u015blnej w pewn\u0105 metod\u0119. Dzie\u0142o to b\u0119dzie na\u015bladowane wiek p\u00f3\u017aniej przez benedyktyna Garcia z Cisneros w jego Exercitatorio. Poza tym zas\u0142uguj\u0105 na wspomnienie Rudolf z Biberach ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j traktat De septem itineribus aeternitatis; Otton z Passau (+ 1390) oraz Marquardus z Lindau (+ 1392), kt\u00f3rzy obydwaj pisali w j\u0119zyku narodowym. Ci ostatni s\u0105 przejawem rozkwitu mistyki niemieckiej; do wybitnych jej przedstawicieli zalicza si\u0119 w wieku XV Henryk Herp (Harphius), obserwant z prowincji kolo\u0144skiej (+ 1477). Ucze\u0144, albo lepiej propagator pogl\u0105d\u00f3w Jana Ruysbroecka,\u00a0wydaje si\u0119 ca\u0142kowicie przenikni\u0119ty wp\u0142ywami intelektualistycznej szko\u0142y niemieckiej, a zjednoczenie mistyczne wyja\u015bnia jako pewnego rodzaju powr\u00f3t do jedno\u015bci z Bogiem poprzez unicestwienie siebie i ogo\u0142ocenie z wszelkich rzeczy widzialnych. Znajdujemy u niego pewne wyra\u017cenia tr\u0105c\u0105ce panteizmem i kwietyzmem. Spowodowa\u0142o to, \u017ce w roku 1599 znalaz\u0142a si\u0119 na indeksie jego Theologia mystica, tytu\u0142 pod kt\u00f3rym zosta\u0142y wydane jego najwa\u017cniejsze traktaty: Eden seu Paradisus contemplativorum, Scala amoris i Speculum perfectionis seu Directorium contemplativorum. Jego oddzia\u0142ywanie by\u0142o rzeczywi\u015bcie wielkie, zw\u0142aszcza na mistyk\u00f3w hiszpa\u0144skich wieku XVI i na kapucyn\u00f3w francuskich wieku XVII.<\/p>\n<p>Obserwancki wikariat Kolonii da\u0142 w tym samym czasie innych, mniejszych pisarzy, takich jak: Jan Brugman (+ 1473), Wilhelm z Gouda (+ po roku 1480) i Filip Meron (+ po roku 1492). Spo\u015br\u00f3d obserwant\u00f3w w\u0142oskich, opr\u00f3cz \u015bw. Bernardyna ze Sieny i \u015bw. Jana Kapistrana, na uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 Miko\u0142aj z Osimo (+ ok. 1453), znany ze swego dzie\u0142a Quadriga spirituale, napisanego w j\u0119zyku w\u0142oskim, wiele razy wydawanego w wieku XVI, oraz Cherubin ze Spoleto (+ 1484), kt\u00f3rego Regola della vita spirituale, wydana w roku 1477, mia\u0142a 32 wydania. W tym samym wieku odnowy duchowej i wspania\u0142ych owoc\u00f3w \u015bwi\u0119to\u015bci, znajdujemy trzy postacie kobiet, reprezentantki autentycznej duchowo\u015bci serafickiej. S\u0105 nimi klaryski: \u015bw. Katarzyna z Bolonii (+ 1463) i b\u0142. Kamila Baptysta z Varano (+ 1524) oraz tercjarka, \u015bw. Katarzyna z Genui (+ 1510). Wszystkie trzy by\u0142y wielkimi mistyczkami oraz wp\u0142ywowymi mistrzyniami duchowo\u015bci. Katarzyna z Bolonii napisa\u0142a ksi\u0105\u017ck\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 Le sette armi spirituali, pewien rodzaj autobiografii, b\u0119d\u0105cej antycypacj\u0105 systematyzacji &#8220;walki duchowej&#8221;, o kt\u00f3rej b\u0119dzie si\u0119 wiele pisa\u0142o w p\u00f3\u017aniejszej szkole w\u0142oskiej. Baptysta z Varano by\u0142a pisark\u0105 p\u0142odniejsz\u0105. Znany jest jej traktat I dolori mentali di Gesu, kt\u00f3ry mia\u0142 278 wyda\u0144 w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach, oraz jej Autobiografia. Katarzyna z Genui znana jest ze swego Trattato del purgatorio, b\u0119d\u0105cego owocem w\u0142asnych mistycznych oczyszcze\u0144, oraz z dzie\u0142a Dialogo spirituale.<\/p>\n            <\/div>        <\/div>    <\/div><\/section>\n<section class=\"av_toggle_section\"  itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/CreativeWork\"  >    <div role=\"tablist\" class=\"single_toggle\" data-tags=\"{Wszystko} \"  >        <p data-fake-id=\"#toggle-id-3\" class=\"toggler \"  itemprop=\"headline\"    role=\"tab\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"toggle-id-3\">Owoce \u015bwi\u0119to\u015bci<span class=\"toggle_icon\" >        <span class=\"vert_icon\"><\/span><span class=\"hor_icon\"><\/span><\/span><\/p>        <div id=\"toggle-id-3\" class=\"toggle_wrap \"  >            <div class=\"toggle_content invers-color \"  itemprop=\"text\"   ><p>Prawdziw\u0105 histori\u0119 duchow\u0105 stanowi jednak nie historia literatury duchownej czy te\u017c historia podejmowanych dzia\u0142a\u0144 wychowawczych. Jest ni\u0105 historia bardziej ukryta, dotycz\u0105ca osobistego u\u015bwi\u0119cenia. Dostarcza nam ona, poprzestaj\u0105c tylko na pierwszym Zakonie, i zatrzymuj\u0105c si\u0119 jedynie na \u015bwi\u0119tych oficjalnie przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 og\u0142oszonych, d\u0142ugiego wykazu \u015bwi\u0119tych i b\u0142ogos\u0142awionych. S\u0105 oni najwymowniejszym \u015bwiadectwem u\u015bwi\u0119caj\u0105cej mocy franciszka\u0144skiego idea\u0142u. Wykaz \u015bwi\u0119tych otwiera pi\u0119ciu m\u0119czennik\u00f3w z Maroka, kt\u00f3rzy oddali swoje \u017cycie w roku 1220 oraz siedmiu m\u0119czennik\u00f3w z Ceuty, kt\u00f3rzy ponie\u015bli \u015bmier\u0107 w roku 1227. Z m\u0119cze\u0144stwem pierwszych zwi\u0105zane jest niezr\u00f3wnane \u017cycie \u015bw. Antoniego z Padwy (+ 1231), doktora ewangelicznego, cz\u0142owieka na miar\u0119 serca Franciszkowego. Innym \u015bwi\u0119tym pierwszej wielko\u015bci jest \u015bw. Bonawentura z Bagnoregio (+ 1274). Mamy jeszcze innych z pierwszego wieku franciszka\u0144skiego: \u015bw. Benwenutego z Ankony, biskupa (+ 1282) oraz innego biskupa, \u015bw. Ludwika z Tuluzy (+ 1297), odznaczaj\u0105cego si\u0119 wielk\u0105 cnot\u0105 czysto\u015bci, ksi\u0119cia z domu Andegawe\u0144skiego, zmar\u0142ego na tyfus w wieku 24 lat. Z 25 b\u0142ogos\u0142awionych, kt\u00f3rzy \u017cyli w wieku XIII, czterej s\u0105 m\u0119czennikami. Pozostali za\u015b byli czczeni po \u015bmierci przez lud, a kult ten zosta\u0142 potwierdzony przez Ko\u015bci\u00f3\u0142. Na wspomnienie zas\u0142uguj\u0105: Idzi z Asy\u017cu (+1262), jedyny z towarzyszy \u015bw. Franciszka, kt\u00f3ry dost\u0105pi\u0142 chwa\u0142y o\u0142tarzy; Jan z Parmy (+ 1289), minister generalny; Konrad z Offidy (+ 1306). Wiek XIV, cho\u0107 tak bardzo niespokojny, by\u0142 bogaty w inicjatywy misyjne, a przede wszystkim w m\u0119czennik\u00f3w. Czterech z nich zosta\u0142o kanonizowanych w roku 1970. Byli to misjonarze palesty\u0144scy: Miko\u0142aj Taveli\u0107, Deodat z Rodez, Piotr z Narbony i Stefan z Cuneo. Ponie\u015bli oni \u015bmier\u0107 m\u0119cze\u0144sk\u0105 w roku 1391. Z dwunastu b\u0142ogos\u0142awionych wieku XIV czterej byli misjonarzami m\u0119czennikami. Mo\u017cna do nich do\u0142\u0105czy\u0107 dw\u00f3ch innych misjonarzy, Odoryka z Pordenone (+ 1331) i Jakuba ze Strepa (+ 1409).<\/p>\n<p>Kanonizowani \u015bwi\u0119ci wieku XV to wybitne postaci ruchu obserwanckiego: Bernardyn ze Sieny (+1444), kt\u00f3ry odnowi\u0142 \u017cycie chrze\u015bcija\u0144skie we W\u0142oszech; Jan Kapistran (+ 1456), prawa r\u0119ka papie\u017cy w trudnych latach szczytu pot\u0119gi otoma\u0144skiej; Piotr Regalado (+ 1456), prototyp mieszka\u0144c\u00f3w zreformowanych erem\u00f3w w Hiszpanii; Dydak z Alcala&#8217; (+ 1463), pokorny brat laik, kt\u00f3ry osi\u0105gn\u0105\u0142 powszechn\u0105 popularno\u015b\u0107; Jakub z Marchii (+ 1476), bardzo podobny w swojej dzia\u0142alno\u015bci w s\u0142u\u017cbie Ko\u015bcio\u0142a do Jana Kapistrana.<\/p>\n<p>B\u0142ogos\u0142awionych w tej epoce jest 24 i wszyscy s\u0105 obserwantami. Wp\u0142yw na liturgi\u0119 i pobo\u017cno\u015b\u0107 ludow\u0105: Jedn\u0105 z us\u0142ug wy\u015bwiadczonych przez zakony mendykanckie (\u017cebrz\u0105ce) by\u0142o przerzucenie pomostu mi\u0119dzy tradycyjnym \u017cyciem liturgicznym, prowadzonym w opactwach i kolegiatach, a religijnymi wymogami nowego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n            <\/div>        <\/div>    <\/div><\/section>\n<section class=\"av_toggle_section\"  itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/CreativeWork\"  >    <div role=\"tablist\" class=\"single_toggle\" data-tags=\"{Wszystko} \"  >        <p data-fake-id=\"#toggle-id-4\" class=\"toggler \"  itemprop=\"headline\"    role=\"tab\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"toggle-id-4\">Nosiciele liturgii<span class=\"toggle_icon\" >        <span class=\"vert_icon\"><\/span><span class=\"hor_icon\"><\/span><\/span><\/p>        <div id=\"toggle-id-4\" class=\"toggle_wrap \"  >            <div class=\"toggle_content invers-color \"  itemprop=\"text\"   ><p>Ruchliwo\u015b\u0107 i nowe kierunki w apostolacie w po\u0142\u0105czeniu z intensywnymi studiami, nie odpowiada\u0142y d\u0142ugim godzinom liturgii pochwalnej, w\u0142a\u015bciwej dla monastycyzmu. Nic dziwnego poza tym, \u017ce bracia mniejsi, korzystaj\u0105c z pozwolenia swobodnego organizowania \u017cycia liturgicznego, jakie otrzyma\u0142y wszystkie instytuty zakonne w wieku XIII, rozwin\u0119li kult bardziej skr\u00f3cony, a r\u00f3wnocze\u015bnie bli\u017cszy pobo\u017cno\u015bci indywidualnej. Przyk\u0142ad tego da\u0142 sam \u015bw. Franciszek. Nikt bardziej od niego, jak \u015bwiadczy Celano, nie otacza\u0142 z wi\u0119ksz\u0105 wiar\u0105 i czci\u0105 czynno\u015bci liturgicznych. By\u0142a to jednak wiara praktyczna, kt\u00f3rej przedmiotem by\u0142a przede wszystkim Eucharystia i to, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z Eucharysti\u0105, a wi\u0119c: ko\u015bcio\u0142y, kap\u0142ani, \u015bwi\u0119te naczynia. W Boskim Oficjum widzia\u0142 nie tyle uroczyst\u0105 modlitw\u0119 spo\u0142eczn\u0105, co wype\u0142nienie nale\u017cnej Bogu czci i oficjalny spos\u00f3b wyra\u017cenia swojej pobo\u017cno\u015bci osobistej. Pocz\u0105tkowo wsp\u00f3lnota braterska nie mia\u0142a nawet ksi\u0105g dla recytacji godzin kanonicznych. Kiedy za\u015b je ju\u017c mia\u0142a i trzeba by\u0142o zorganizowa\u0107 oficjum ch\u00f3rowe, \u015bw. Franciszek wybra\u0142 Breviarium (brewiarz) kaplicy papieskiej, to znaczy oficjum kr\u00f3tsze ni\u017c to, kt\u00f3re by\u0142o w u\u017cyciu, zawieraj\u0105ce si\u0119 w bardziej podr\u0119cznym tomie. Jednak zamiast psa\u0142terza rzymskiego, przyj\u0105\u0142 psa\u0142terz gallika\u0144ski, bardziej wtedy rozpowszechniony. Id\u0105c za tendencj\u0105 skracania czasu recytacji godzin kanonicznych, Zakon wprowadzi\u0142 z w\u0142asnej inicjatywy, za pozwoleniem Grzegorza IX, reform\u0119, a potem jeszcze jedn\u0105, ka\u017cdorazowo po to, by da\u0107 wi\u0119cej czasu na studium.<\/p>\n<p>Autorem tych innowacji, polegaj\u0105cych g\u0142\u00f3wnie na zniesieniu modlitw dodatkowych, takich jak oficjum za zmar\u0142ych i ma\u0142e oficjum o NMP, by\u0142 Haymon z Faversham. By\u0142a jednak tak\u017ce pewna grupa w Zakonie, kt\u00f3ra uwa\u017ca\u0142a codzienne oficjum za zbyt d\u0142ugie i ci\u0119\u017ckie. O tym narzekaniu wspomnia\u0142 w jednym ze swoich pism \u015bw. Bonawentura. Tymczasem wrogowie zewn\u0119trzni oskar\u017cali braci mniejszych, \u017ce rewolucjonizuj\u0105 liturgi\u0119 ko\u015bcieln\u0105. Miko\u0142aj III (1277-1280) na\u0142o\u017cy\u0142 wszystkim ko\u015bcio\u0142om Rzymu zreformowany brewiarz franciszka\u0144ski, kt\u00f3ry w ci\u0105gu wieku XIV zosta\u0142 wprowadzony w ca\u0142ym Ko\u015bciele \u0142aci\u0144skim. Bracia mniejsi mieli r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw na rozw\u00f3j przyj\u0119tego przez Zakon Msza\u0142u rzymskiego, tego, kt\u00f3rym pos\u0142ugiwa\u0142a si\u0119 kuria rzymska. Haymon dokona\u0142 nowej redakcji przepis\u00f3w liturgicznych Mszy \u015bw. (rubryki). Trudno okre\u015bli\u0107, do jakiego stopnia dzie\u0142em franciszkan\u00f3w s\u0105 ostateczne rubryki (przepisy) i formu\u0142y w\u0142asne mszy prywatnych w wieku XIII, jak na przyk\u0142ad modlitwy na ofiarowanie oraz przed komuni\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105. Wiadomo, \u017ce r\u00f3\u017cne aktualne rubryki pojawiaj\u0105 si\u0119 po raz pierwszy w dekretach liturgicznych kapitu\u0142 generalnych Zakonu, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o sekwencjach i nowych \u015bwi\u0119tach, kt\u00f3re z kodeks\u00f3w franciszka\u0144skich dostaj\u0105 si\u0119 do Msza\u0142u rzymskiego.<\/p>\n<p>Pozaliturgiczny kontakt z tajemnicami objawionymi w osobistej medytacji, a tak\u017ce duszpasterski kontakt z ludem, kt\u00f3remu ju\u017c niewiele m\u00f3wi\u0142 rytm roku liturgicznego, przyczyni\u0142 si\u0119 do znacznych zmian w kalendarzu liturgicznym. Wiele form pobo\u017cno\u015bci, kt\u00f3re zosta\u0142y utrwalone pod wp\u0142ywem franciszkan\u00f3w, sta\u0142o si\u0119 uroczysto\u015bciami. Ka\u017cda kapitu\u0142a generalna braci mniejszych pozostawia\u0142a pod tym wzgl\u0119dem bezpo\u015bredni \u015blad w roku ko\u015bcielnym. W roku 1260 do kalendarza franciszka\u0144skiego zosta\u0142o wprowadzone \u015bwi\u0119to Naj\u015bwi\u0119tszej Tr\u00f3jcy, kt\u00f3re ju\u017c w niekt\u00f3rych regionach obchodzono. W roku 1334 Jan XXII rozci\u0105gn\u0105\u0142 je na ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142. Wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107, za spraw\u0105 syn\u00f3w \u015bw. Franciszka, mia\u0142y \u015bwi\u0119ta i nabo\u017ce\u0144stwa zwi\u0105zane z \u017cyciem Jezusa Chrystusa. Plastyczne przedstawienie Bo\u017cego Narodzenia istnia\u0142o ju\u017c wcze\u015bniej, ale franciszkanie spopularyzowali je bardzo, za przyk\u0142adem Serafickiego Ojca, kt\u00f3ry je celebrowa\u0142 uroczy\u015bcie w Greccio.<\/p>\n            <\/div>        <\/div>    <\/div><\/section>\n<section class=\"av_toggle_section\"  itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/CreativeWork\"  >    <div role=\"tablist\" class=\"single_toggle\" data-tags=\"{Wszystko} \"  >        <p data-fake-id=\"#toggle-id-5\" class=\"toggler \"  itemprop=\"headline\"    role=\"tab\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"toggle-id-5\">M\u0119ka Pa\u0144ska<span class=\"toggle_icon\" >        <span class=\"vert_icon\"><\/span><span class=\"hor_icon\"><\/span><\/span><\/p>        <div id=\"toggle-id-5\" class=\"toggle_wrap \"  >            <div class=\"toggle_content invers-color \"  itemprop=\"text\"   ><p>Nabo\u017ce\u0144stwo M\u0119ki Pa\u0144skiej najbardziej wi\u0105\u017ce si\u0119 z pobo\u017cno\u015bci\u0105 rozpowszechnion\u0105 przez przyk\u0142ad i przepowiadanie franciszka\u0144skie. \u015aw. Franciszek u\u0142o\u017cy\u0142 Oficjum M\u0119ki Pa\u0144skiej, aby zado\u015b\u0107uczyni\u0107 swojej osobistej pobo\u017cno\u015bci. To samo uczyni\u0142 \u015bw. Bonawentura, maj\u0105c cel bardziej liturgiczny. Nabo\u017ce\u0144stwo do miejsc \u015bwi\u0119tych w Palestynie zacz\u0119\u0142o si\u0119 ju\u017c w okresie krucjat. Kiedy jednak utracono definitywnie Jerozolim\u0119, franciszkanie podtrzymali w Europie pami\u0119\u0107 \u015bwi\u0119tych pielgrzymek, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do poczucia konkretno\u015bci, odziedziczonego od Biedaczyny. Odpowiada\u0142y temu rekonstrukcje miasta \u015bwi\u0119tego, z kt\u00f3rych najs\u0142ynniejsza by\u0142a, zaprojektowana przez Bernardyna z Caimi na g\u00f3rze Varallo pod koniec wieku XV, a tak\u017ce praktyka Drogi krzy\u017cowej, kt\u00f3ra mia\u0142a si\u0119 tak bardzo rozprzestrzeni\u0107. Z nabo\u017ce\u0144stwem do M\u0119ki Pa\u0144skiej \u015bw. Franciszek \u0142\u0105czy\u0142 cze\u015b\u0107 do naj\u015bwi\u0119tszej Eucharystii, o kt\u00f3rej z \u017carliwo\u015bci\u0105 pisa\u0142 w swoich listach i upomnieniach. By\u0142 to czas, w kt\u00f3rym wiara w obecno\u015b\u0107 realn\u0105 zast\u0119powa\u0142a praktyk\u0119 komunii, sprowadzon\u0105 w wieku XIII do minimum. Do wzrostu tej wiary przyczynili si\u0119 kaznodzieje franciszka\u0144scy poprzez konfraternie eucharystyczne, jak na przyk\u0142ad t\u0119, za\u0142o\u017con\u0105 przez Cherubina ze Spoleto (+ 1484).<\/p>\n            <\/div>        <\/div>    <\/div><\/section>\n<section class=\"av_toggle_section\"  itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/CreativeWork\"  >    <div role=\"tablist\" class=\"single_toggle\" data-tags=\"{Wszystko} \"  >        <p data-fake-id=\"#toggle-id-6\" class=\"toggler \"  itemprop=\"headline\"    role=\"tab\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"toggle-id-6\">Imi\u0119 Jezus i Cze\u015b\u0107 dla Maryi<span class=\"toggle_icon\" >        <span class=\"vert_icon\"><\/span><span class=\"hor_icon\"><\/span><\/span><\/p>        <div id=\"toggle-id-6\" class=\"toggle_wrap \"  >            <div class=\"toggle_content invers-color \"  itemprop=\"text\"   ><p>W wieku XV \u015bw. Bernardyn ze Sieny na sztandarach swego apostolatu umie\u015bci\u0142 Imi\u0119 Jezus, a wspiera\u0142 go w tym \u015bw. Jan Kapistran oraz inni kaznodzieje. P\u00f3\u017aniej nabo\u017ce\u0144stwo to wejdzie spontanicznie do liturgii, z w\u0142asnym oficjum, na kt\u00f3re zakonowi franciszka\u0144skiemu pozwoli\u0142 Klemens VIII, a na ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 rozci\u0105gn\u0105\u0142 Innocenty XIII. Natomiast nie nadesz\u0142a jeszcze godzina na wprowadzenie do modlitwy publicznej kultu Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Jezusowego. Odznacza\u0142 si\u0119 tym kultem \u015bw. Bonawentura, b\u0142. Aniela z Foligno i b\u0142. Baptysta z Varano. W pobo\u017cno\u015bci franciszka\u0144skiej z kultem cz\u0142owiecze\u0144stwa Chrystusa nie mog\u0142a si\u0119 nie \u0142\u0105czy\u0107 cze\u015b\u0107 do Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o entuzjazmie, z jakim Zakon propagowa\u0142 nabo\u017ce\u0144stwo do Niepokalanego Pocz\u0119cia. \u015awi\u0119to Nawiedzenia, wprowadzone do kalendarza minoryckiego, rozci\u0105gn\u0119\u0142o si\u0119 na ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 w wieku XV.<\/p>\n            <\/div>        <\/div>    <\/div><\/section>\n<section class=\"av_toggle_section\"  itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/CreativeWork\"  >    <div role=\"tablist\" class=\"single_toggle\" data-tags=\"{Wszystko} \"  >        <p data-fake-id=\"#toggle-id-7\" class=\"toggler \"  itemprop=\"headline\"    role=\"tab\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"toggle-id-7\">Zdrowa\u015b Maryjo<span class=\"toggle_icon\" >        <span class=\"vert_icon\"><\/span><span class=\"hor_icon\"><\/span><\/span><\/p>        <div id=\"toggle-id-7\" class=\"toggle_wrap \"  >            <div class=\"toggle_content invers-color \"  itemprop=\"text\"   ><p>Wydaje si\u0119, \u017ce franciszkanom nale\u017cy zawdzi\u0119cza\u0107 do\u0142\u0105czenie w pozdrowieniu anielskim (Zdrowa\u015b Maryjo) s\u0142\u00f3w: Ora pro nobis peccatoribus, nunc et in hora mortis nostrae. Inicjatywie br. Benedykta z Arezzo (+ 1282), przyj\u0119tej potem przez kapitu\u0142y generalne po\u0142owy wieku XIII, zawdzi\u0119czamy zwyczaj dzwonienia dzwonem i odmawianie Angelus (Anio\u0142 Pa\u0144ski), pocz\u0105tkowo raz na dzie\u0144 w porze komplety na pami\u0105tk\u0119 Wniebowzi\u0119cia, potem za\u015b trzy razy dziennie. B\u0142. Jan z Parmy w roku 1254 wprowadzi\u0142 na zako\u0144czenie oficjum antyfony ko\u0144cowe do NMP, kt\u00f3re potem zosta\u0142y przyj\u0119te tak\u017ce przez brewiarz rzymski. Podobnie jak dominikanie, r\u00f3wnie\u017c franciszkanie mieli sw\u00f3j r\u00f3\u017caniec, nazywany siedmioma rado\u015bciami Maryi. Propagowa\u0142 go bardzo \u015bw. Bernardyn i \u015bw. Jan Kapistran. Oblubieniec Maryi, \u015bw. J\u00f3zef, mia\u0142 dzi\u0119ki synom \u015bw. Franciszka swoje \u015bwi\u0119to i miejsce coraz bardziej zaszczytne w pobo\u017cno\u015bci ludowej. Oni pierwsi po\u0142\u0105czyli \u015awi\u0119tego Patriarch\u0119 ze \u015awi\u0119t\u0105 Dziewic\u0105 w jednym \u015bwi\u0119cie Za\u015blubin; kapitu\u0142a generalna w roku 1399 wprowadzi\u0142a do kalendarza \u015bwi\u0119to \u015bw. J\u00f3zefa, kt\u00f3re w wieku XVII sta\u0142o si\u0119 \u015bwi\u0119tem obowi\u0105zuj\u0105cym (z przykazania). Wielkimi aposto\u0142ami czci \u015bw. J\u00f3zefa byli \u015bw. Bernardyn ze Sieny i Bernardyn z Bustis. Tak\u017ce rodzice Maryi, Joachim i Anna, weszli w orbit\u0119 konkretnej i uczuciowej mi\u0142o\u015bci ku Cz\u0142owiecze\u0144stwu Chrystusa i otrzymali kult liturgiczny po raz pierwszy w zakonie franciszka\u0144skim. Jako spadkobiercy \u015bw. Franciszka, w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny oddaj\u0105cego cze\u015b\u0107 opiekunowi rycerzy, jego synowie nadali szczeg\u00f3lne znaczenie \u015bwi\u0119tu \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a, wzywanego przez teolog\u00f3w franciszka\u0144skich jako specjalnego protektora bronionych przez nich prerogatyw S\u0142owa Wcielonego i Dziewicy Niepokalanej. Z udanego po\u0142\u0105czenia liturgii i pobo\u017cno\u015bci ludowej zrodzi\u0142y si\u0119 przedstawienia religijne, kt\u00f3rym franciszkanie dali impuls. Zazwyczaj podejmowali si\u0119 ich bracia od pokuty z trzeciego zakonu.<\/p>\n            <\/div>        <\/div>    <\/div><\/section>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3564","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3564","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3564"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3564\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.franciszkanie-warszawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3564"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}